Game Changers - De geschiedenis van basketball in Nederland is een omvangrijk journalistiek boek over de ontwikkeling van basketball in Nederland, vanaf de eerste Nederlandse krantenberichten in 1896 tot en met de moderne 3x3-variant. Het 544 pagina’s tellende werk verscheen in 2022 ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Nederlandse Basketball Bond.
Het boek beschrijft de weg die het Nederlandse basketball heeft afgelegd en eert de Game Changers die de sport in ons land én ver daarbuiten een gezicht hebben gegeven. Met bijzondere verhalen uit verleden en heden, veel uniek fotomateriaal en een schat aan statistische informatie biedt het werk een breed en diepgaand overzicht van de Nederlandse basketbalgeschiedenis.
Een geschiedenis die in 1896 begint
In het jaar dat de Nederlandse Basketball Bond 75 jaar bestaat, verschijnt het boek Game Changers - De geschiedenis van basketball in Nederland. Dankzij Game Changers wordt duidelijk dat basketball in Nederland al veel langer bestaat dan de 75ste verjaardag van de NBB doet vermoeden. Al in 1896 werd er voor het eerst in een Nederlandse krant over basketbal bericht.
Het boek maakt vanaf dat moment een reis door Nederland langs de plekken waar de sport op uitgesproken momenten in de tijd populair was en tot de verbeelding sprak. Per locatie worden in chronologische volgorde bijzondere en onthullende verhalen verteld. Van Amsterdam via Utrecht, Delft, Haarlem, Rotterdam, Leiden, Den Bosch en Groningen gaat het naar Den Helder en Weert.
Game Changers is een journalistiek boek. Het boek presenteert een breed scala aan onderwerpen. Vastgelegd in een niet aflatende stroom van bijzondere verhalen, die vaak vertederen, maar soms ook verbazen en af en toe schuren. Het zijn stuk voor stuk verhalen die de ogen openen. Verhalen die de historie levend houden.
De makers van het boek
Samengesteld en grotendeels geschreven door Jacob Bergsma, Frits van Rijn en Mart Smeets en mogelijk gemaakt door Arko Sports Media en Bob van Oosterhout. Alexander Wolff van het toonaangevende Amerikaanse sportmagazine Sports Illustrated schreef over de drie samenstellers: “De drie Nederlanders die in mijn ogen het meest geven om basketball. Het is een Dream Team.”
Zelden is een bondsjubileum in de sport gevierd met de publicatie van zo’n fraai en veelomvattend standaardwerk. De auteurs combineren historische reconstructie, journalistiek onderzoek, interviews, statistische informatie en visueel materiaal.
| Kenmerk | Informatie |
|---|---|
| Titel | Game Changers - De geschiedenis van basketball in Nederland |
| Auteurs | Jacob Bergsma, Frits van Rijn en Mart Smeets |
| Uitgever | Arko Sports Media, Nieuwegein |
| Verschijningsjaar | 2022 |
| Omvang | 544 pagina's |
| ISBN | 9789054724780 |
| Taal | Nederlands |
| Vorm | Hardcover |
De samenstelling omvat Jacob Bergsma en Frits van Rijn; met redactionele bijdragen van Arie in 't Veld, Arno Kantelberg, Bob van Oosterhout, Jimmy Moore, Ronald van Dam en Wim Ludeke; statistische gegevens en overige informatie Jacob Bergsma; eindredactie Janeke de Zeeuw en Jacob Bergsma.
Van steden en verenigingen tot nationale geschiedenis
De geografische opbouw geeft het boek een duidelijke structuur. Amsterdam, Utrecht, Delft, Haarlem, Rotterdam, Leiden, Den Bosch, Groningen, Den Helder en Weert vormen belangrijke plaatsen in de reis door de geschiedenis van het Nederlandse basketball.
Per locatie worden in chronologische volgorde bijzondere en onthullende verhalen verteld. Daardoor ontstaat niet alleen een overzicht van wedstrijden en resultaten, maar ook een beeld van de manier waarop basketball in verschillende steden onderdeel werd van het lokale sportleven en van de maatschappelijke cultuur.
Tussen de steden door is er ruimte voor thematische onderwerpen. Stijlpastoor Arno Kantelberg bespreekt de ontwikkelingen van de mode in het basketball en kiest de tien mooiste shirts uit de historie.
Invloeden uit Amerika en Suriname
Ook de buitenlandse invloeden op het Nederlands basketball komen uitvoerig aan bod. De wisselwerking met Amerika, waar Rik Smits en Francisco Elson tot iconen van de sport uitgroeiden, zo goed als de invloed van Surinaamse spelers op de Nederlandse competitie.
De carrière van Rik Smits wordt belicht vanuit het standpunt van de Amerikaanse sportjournalistiek. Voor de samenstelling van Game Changers hebben verzamelaars zoals Ron Richel en Ad Smits vele unieke documenten beschikbaar gesteld, zoals het eerste profcontract van Rik Smits in de NBA bij de Indiana Pacers.
De mensen achter het Nederlandse basketball
In totaal figureren bijna 2.000 mensen in Game Changers, onder hen alle grote namen, zoals Kees Akerboom, Ton Boot en Carla de Liefde. Zij delen de spotlights met bijvoorbeeld Gertjan van der Linden, in 1990 uitgeroepen tot de beste rolstoelbasketballer ter wereld, en de nieuwe sterren van de urban variant 3×3.
Game Changers presenteert daarnaast met trots de Canon van het Nederlandse basketball in 75 vensters. En als klap op de vuurpijl een lijst van 75 iconische Game Changers, mensen die de sport in Nederland een eigen gezicht hebben gegeven. Deze iconen zijn gekozen door 75 mensen van naam en faam uit het hedendaagse basketball.
Uitvoerig worden leven en werken van NBB-oprichter Dick Schmüll uit de doeken gedaan. Daarnaast komen meerdere prestaties door de decennia heen in een ander daglicht te staan door het journalistieke spitwerk van de auteurs.
Belangrijke prestaties opnieuw bekeken
De vierde plaats tijdens het EK van 1983 - een topprestatie van een Nederlands 5-5-team - krijgt extra reliëf doordat nauwgezet wordt uitgeplozen hoe de Nederlandse bondscoach Vladimir Heger zijn ploeg volledig berekend naar de halve finales loodste.
Game Changers zit ook aan boord van de KLM-vlucht die in 1949 het Nederlands team naar Caïro brengt om daar - vreemd genoeg - het Europees kampioenschap te spelen.
De historische reconstructies laten zien dat de ontwikkeling van het Nederlandse basketball niet uit één ononderbroken succesverhaal bestaat. Hoogtepunten, teleurstellingen, organisatorische keuzes, buitenlandse invloeden en persoonlijke prestaties worden naast elkaar geplaatst.
De hoogtijdagen van de jaren zeventig en tachtig
De hoogtijdagen van het Nederlands basketball krijgen volop de ruimte. Die dagen lagen in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw.
Mart Smeets portretteert samen met voormalig Ajax-directeur Frank Kales hun toenmalige coach Jan Janbroers, die aan de basis stond van de professionalisering van basketball in Nederland. Game Changers geeft aansluitend een vaak onthullend inkijkje in de royaal gesponsorde teams van Den Bosch, Leiden en Groningen.
Daarmee ontstaat een eerlijk tijdsbeeld, waarin de sport op zijn hoogtepunt naar de juiste balans op zoek was. De verhalen behandelen niet alleen de prestaties op het veld, maar ook de veranderende organisatie, professionalisering en financiële krachten rond de teams.
Vier inhoudelijke pijlers
Game Changers - De geschiedenis van basketball in Nederland leunt in zijn samenhang feitelijk op vier elementen. Het boek bevat ruim 70 bijzondere en diepgravende verhalen.
Daarnaast worden 378 schitterende foto’s gepresenteerd, die voor het grootste gedeelte niet eerder in Nederlandse media zijn gepubliceerd. De foto’s zijn gemaakt door bekende basketbalfotografen zoals Peter Smeets, Sander Faassen, Luka de Kruijf, Taco van der Eb, Michael Rosa en vele anderen.
De derde component van het boek wordt gevormd door statistische informatie. In 71 verschillende staatjes worden ontwikkelingen in het basketball op een grafische manier inzichtelijk gemaakt.
Tot slot groeit Game Changers uit tot een papieren museum door de presentatie van tal van historische kledingstukken en voorwerpen: van gedragen shirts tot gebruikte schoenen, van kampioensmedailles tot sponsorvaantjes, van platenhoezen tot programmaboekjes.
| Onderdeel | Omvang of inhoud |
|---|---|
| Bijzondere verhalen | Ruim 70 |
| Foto’s | 378 |
| Statistische overzichten | 71 verschillende staatjes |
| Historische personen | Bijna 2.000 mensen |
| Canon | 75 vensters |
| Iconische Game Changers | 75 |
Een papieren museum van de sport
Corina Soethof legde alles in haar studio onder de camera. Voor de samenstelling van Game Changers hebben verzamelaars zoals Ron Richel en Ad Smits vele unieke documenten beschikbaar gesteld, zoals het eerste profcontract van Rik Smits in de NBA bij de Indiana Pacers.
De historische voorwerpen verbinden de persoonlijke geschiedenis van spelers, trainers en clubs met de bredere ontwikkeling van de sport. Gedragen shirts, gebruikte schoenen, kampioensmedailles, sponsorvaantjes, platenhoezen en programmaboekjes maken de veranderingen in materiaal, presentatie en sportcultuur zichtbaar.
De vier inhoudelijke elementen - verpakt in een eigentijdse vormgeving - maken dat Game Changers - De geschiedenis van basketball in Nederland met recht een papieren monument voor de basketbalsport mag worden genoemd!
De betekenis van het NBB-jubileum
Op 15 juli van 2022 bestond de Nederlandse Basketball Bond 75 jaar en dat vierden we samen met de gehele basketball community! In het jaar dat de Nederlandse Basketball Bond 75 jaar bestaat, verschijnt het boek Game Changers - De geschiedenis van basketball in Nederland.
Het bereiken van onze gezamenlijke 75e jarige mijlpaal hebben we mede te danken aan de inzet van vele vrijwilligers die zich met hart en ziel hebben ingezet voor onze sport. De mijlpaal van 75 jaar NBB werd dan ook benut om een deel van deze mensen persoonlijk te bedanken en te eren.
Ook binnen uw vereniging zullen er mensen zijn die zich buitengewoon in hebben gezet, zonder hen zou uw club niet hetzelfde zijn. Wij noemen hen binnen dit traject: de local living legends.
Tijdens de interland van de Orange Lions dames tegen Tsjechië in Almere, waren meer dan 50 local living legends aanwezig op de eretribune. Ondanks de nipt verloren wedstrijd tegen Tsjechië kijken we terug op een mooie avond vol stralende gezichten.
De ontwikkeling van basketball blijft zichtbaar
De aanwezigheid van rolstoelbasketballers, 3x3-spelers, internationale professionals, vrijwilligers, trainers, bestuurders en lokale clubmensen maakt duidelijk hoe breed de Nederlandse basketbalgeschiedenis is. De sport wordt niet uitsluitend verteld via de bekendste teams en internationals.
In totaal figureren bijna 2.000 mensen in ‘Game Changers’, onder hen alle grote namen, zoals Kees Akerboom en Ton Boot. Zij delen de spotlights met bijvoorbeeld Gertjan van der Linden (in 1990 uitgeroepen tot de beste rolstoelbasketballer ter wereld) en de nieuwe sterren van de urban variant 3x3.
Zo verbindt het boek de eerste berichtgeving uit 1896 met de professionele periode, de internationale carrières van Rik Smits en Francisco Elson, de rol van Surinaamse spelers, de groei van rolstoelbasketball en de opkomst van 3x3.
Een breed opgezet standaardwerk
Het kolossale 544 bladzijden tellende werk is samengesteld en grotendeels geschreven door Jacob Bergsma, Frits van Rijn en Mart Smeets en mogelijk gemaakt door Arko Sports Media en Bob van Oosterhout.
Zaterdag 26 november jl. werd tijdens een geslaagde presentatie in Maaspoort Den Bosch in aanwezigheid van flink wat hoofdrolspelers in de Nederlandse basketbalgeschiedenis de eerste twee exemplaren overhandigd aan NBB Ereliden Ton Boot en Kees Akerboom.
Ze kregen de boeken van Abel (10), Vince (9) en Skanne (6), de kleinkinderen van Akerboom. Het drietal is al in de voetsporen getreden van opa Kees en van hun vader Kees Akerboom junior, want ze spelen alle drie basketball bij Springfield in Berlicum.